Τρεις γενιές

Τρεις γενιές με σεβασμό και αγάπη

στην οικογενειακή παράδοση 89 ετών

στο χώρο της ζαχαροπλαστικής

της Νέας Ορεστιάδας

Δημήτριος  Κωνσταντίνου (Γκεντσίδης)

ιδρυτής της επιχείρησης

Κωνσταντίνος Γκεντσίδης

εκφραστής της επιχείρησης

Δημήτρης Γκεντσίδης

παρουσιάζει στο περιοδικό "Γλυκιές ιστορίες"

(τεύχος 22, Ιούνιος 2012)

την ιστορία της επιχείρησης

Τα πρώτα σκεύη και εργαλεία της επιχείρησης

εκτίθενται στο Ιστορικό και Λαογραφικό Μουσείο

της Νέας Ορεστιάδας

Θραξ ιππέας

Θραξ ιππέας

Αρχαιολογικό Μουσείο Αδριανούπολης

Αδριανούπολη, συμβόλαιο ακινήτου-Edirne,gayrimenkul satış sözleşmesi

Συμβόλαιο ακινήτου της Αδριανούπολης

σε παλαιοοθωμανική γραφή.

Αρχές του 20ου αιώνα

Πρωτομαγιά του `50

Πρωτομαγιά το 1950 στον Αη Γιώργη , στη Λεπτή

Δημήτριος Κωνσταντίνου

ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ  ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ 

ΖΑΧΑΡΟΠΛΑΣΤΗΣ 

ΕΤΩΝ 19

ΑΔΡΙΑΝΟΥΠΟΛΗ 1914

Ο βασιλιάς Κωνσταντίνος στη Νέα Ορεστιάδα

Ο ΒΑΣΙΛΙΑΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ 

ΣΕ ΕΠΙΣΚΕΨΗ ΤΟΥ ΣΤΗ ΝΕΑ ΟΡΕΣΤΙΑΔΑ 

ΕΠΙ ΤΗΣ ΟΔΟΥ ΑΘ. ΠΑΝΤΑΖΙΔΗ 

ΚΟΝΤΑ ΣΤΗ ΛΕΣΧΗ ΑΞΙΩΜΑΤΙΚΩΝ 

1965

Τα τείχη της Αδριανούπολης (5)-Edirne surları (5)-Edirne walls (5)

Η δυτική πλευρά των τειχών

Η Δ. πλευρά των τειχών ήταν πολύ μεγαλύτερη από τη βόρεια. Είχε μήκος 720 μέτρα. Σ` αυτήν οι πύργοι ήταν πολύ αραιοί και οι πύλες ήταν δύο. Πολύ μεγάλη ασφάλεια έδινε σ` αυτήν την πλευρά ο ποταμός Τούντζας που κυλάει δίπλα. Η κοίτη του , φαίνεται, βρισκόταν πολύ κοντά στο τείχος και εμπόδιζε τις επιθέσεις από αυτήν την πλευρά.

Σε απόσταση 250 μέτρων από το γωνιακό πύργο υπήρχε σιδερένια πύλη , από την οποία επικοινωνούσε το φρούριο με το προάστιο Γιλδιρίμι. Μεγάλη πέτρινη γέφυρα , που χτίστηκε από τον Μιχαήλ Παλαιολόγο το 1270 και επισκευάστηκε από τους απογόνους του πρώτου εξωμότη και φίλου του Σουλτάνου Οσμάν Μιχάλ βέη, οδηγεί στο προάστιο Γιλδιρίμι και ονομάζεται Μιχάλ Κιοπρού , δηλαδή γέφυρα του Μιχαήλ. 

Η πύλη αυτή ονομαζόταν Καφές-καπού. Το ίδιο όνομα είχε και η διπλανή ελληνική συνοικία και αγορά.

Σύμφωνα με τους δικούς μας το όνομα δόθηκε στην πύλη από ένα δικτυωτό (καφάσι) μαρμάρινο που βρισκόταν πάνω στη μετόπη της πύλης. Αλλά εγώ δεν το είδα αυτό, ίσως χάθηκε πριν από εμένα , ίσως δεν υπήρχε καθόλου, αλλά δημιουργήθηκε από αυτούς που θέλουν να τα εξηγούν όλα , με αυθαίρετη και εντελώς παρακινδυνευμένη ετυμολογία . Σύμφωνα με τους Τούρκους το όνομα αυτό δόθηκε στην πύλη από τη διπλανή φυλακή άσεμνων γυναικών , που στα τουρκικά λεγόταν Καφές. Η πύλη φαίνεται ότι υπήρχε από τα Βυζαντινά χρόνια. Η γειτνίαση του ποταμού και της μεγάλης γέφυρας έκαναν αναγκαία την ύπαρξή της. Άλλωστε, αν την άνοιξαν οι νέοι κατακτητές, ο Χιβρίς ή κάποιος άλλος Τούρκος χρονογράφος θα το είχε μνημονεύσει. 

Η πύλη είχε την αντίστοιχή της στην Α. πλευρά , την πύλη Κουλέ-καπού, με την οποία συγκοινωνούσε με ελικοειδή δρόμο.

Σε απόσταση 250 μέτρων από αυτήν βρισκόταν άλλη σιδερένια πύλη , που ονομαζόταν Κετσετζηλέρ-καπού, δηλαδή πύλη των πιληματοποιών. Το όνομα αυτό δόθηκε από τα διπλανά καταστήματα , στα οποία Τούρκοι εργάτες κατασκεύαζαν πιλήματα (κετσέδες) για χρήση ιδιαίτερα των αλόγων. Ένα από αυτά σώζεται μέχρι και σήμερα. Η πύλη αυτή υπήρχε και πριν από την κατάκτηση και είναι η μόνη , εκτός από την πύλη των Καλαθάδων , που ξέρουμε το όνομά της. Το όνομά της λοιπόν ήταν πύλη του Βαρέος. Το συμπεραίνουμε αυτό από το γεγονός ότι 50-60 μέτρα μακριά από αυτήν βρισκόταν ο ναός του Αγίου Ιωάννου του Βαρέος. Και είναι αλήθεια ότι ο λαός τον ονόμαζε και Βαθύ Αϊγιάννη, γιατί πράγματι βρισκόταν μέσα σε βάθος , στο οποίο κατέβαινε κάποιος με 9 σκαλοπάτια και από έξω δε φαινόταν παρά ο γυναικωνίτης και η στέγη του ναού. Οι κώδικες της Ιεράς Μητροπόλεως και του ναού , όπως και οι επιγραφές πάνω στους ασημένιους δίσκους του , τον ονομάζουν Βαρύ Αϊγιάννη. Από αυτό δε μένει καμιά αμφιβολία ότι αυτή είναι η πύλη του Βαρέoς , που μνημονεύουν οι Βυζαντινοί συγγραφείς. 

Δίπλα στην πύλη υπήρχε τετράγωνος πύργος και πάνω σ` αυτόν μικρός Σταυρός πάνω σε μαρμάρινη πλάκα , που εγώ τον είδα πολλές φορές όταν ήμουν παιδί και κατοικούσα στη διπλανή συνοικία. 

Η πύλη είχε την αντίστοιχή της στην Α. πλευρά την πύλη των Ιχθυοπωλών. Με αυτήν συγκοινωνούσε με λοξούς και ελικοειδείς δρόμους, όπως και με την πύλη Ταούκ-καπού.

Από εδώ προχωρώντας φτάνουμε στα παρόχθια Βυρσοδεψεία, από τα οποία όλο το τμήμα της πόλης , μέχρι και σήμερα, ονομάζεται Ταμπάκ-χανές. Είναι γνωστό σε όλους ότι οι βυρσοδέψες ήταν καταταγμένοι στο τάγμα των Γενιτσάρων και γι` αυτό ήταν πολύ θρασείς και δημιουργούσαν προβλήματα και στην ίδια την κυβέρνηση. Η γειτονιά τους θεωρούνταν άσυλο και κανένας αστυνομικός υπάλληλος δεν επιτρεπόταν να μπει σ` αυτό χωρίς τιμωρία. Ο Χριστιανός που καταδιωκόταν , ακόμα και από την ίδια την κυβέρνηση, αν κατόρθωνε να φτάσει στη γειτονιά αυτή και να ζητήσει τη βοήθεια των αγάδων των βυρσοδεψών, μπορούσε να είναι βέβαιος, ότι κανένας δεν μπορεί να τον πειράξει, γιατί θα βρισκόταν αντιμέτωπος με το τάγμα των Γενιτσάρων, που όσο υπήρχε ήταν πανίσχυρο.

Στη ΝΔ γωνία του τείχους βρισκόταν πύργος στρογγυλός, όπως και στις υπόλοιπες γωνίες, πελωρίων διαστάσεων. Δέκα μέτρα μακριά και εντελώς έξω από τη γραμμή του τείχους, βρισκόταν άλλος πύργος , όμοιος σε όλα με τον πρώτο. Αλλά ενώ ο πρώτος υπήρχε από τα αρχαία χρόνια , ο δεύτερος χτίστηκε από τους Τούρκους. Οι χρονογράφοι δεν το αναφέρουν αυτό. Όμως εγώ παραβρέθηκα στην κατεδάφιση του πύργου από κάποιον Αρμένιο , που τον αγόρασε από την κυβέρνηση και είδα ότι στα θεμέλια αντί για τις συνηθισμένες τετράγωνες ή ορθογώνιες πέτρες είχε κίονες λαμπρούς , εγκάρσια τοποθετημένους . Πάνω σ` αυτούς , σαν πάνω σε αρραγείς βάσεις, στηριζόταν ο πύργος. Είναι γνωστό ότι τους κίονες αυτούς μετέφεραν οι κατακτητές από τη Μικρά Ασία και τη Θεσσαλονίκη , όταν έχτιζαν στην πόλη αυτή τα μεγαλοπρεπή ανάκτορά τους και τα λαμπρά τεμένη.

Όμως οι δυο αυτοί πύργοι ήταν οι παραστάδες , θα μπορούσαμε να πούμε, μεγάλης σιδερένια πύλης, από την οποία σε καιρό πολιορκίας έπαιρνε νερό η φρουρά από το διπλανό Τούντζα. Συγκοινωνούσαν οι δύο πύργοι στο πάνω μέρος τους με απόκρυφο διάδρομο. 

Η πύλη ονομαζόταν από τους Οθωμανούς Ουγρούν-καπού , 
δηλαδή Συρτή πύλη , σύμφωνα με την ερμηνεία του φίλου γιατρού Ριφαάτ Οσμάν βέη. Αλλά η γνώμη αυτή δε μου φαίνεται σωστή. Πιο πιθανή είναι η γνώμη του συμπολίτη Ιγνάτιου Ναζιανζού , γύρω στα τέλη του 18^ου αιώνα, που γνωρίζοντας σε βάθος την τουρκική γλώσσα, αποκαλεί την πύλη στα απομνημονεύματά του Ουγουρλού-καπού, δηλαδή Αίσια πύλη. Και δικαίως. Διότι ενώ το όνομα Συρτή δε σημαίνει τίποτα, αντίθετα το Ουγουρλού-καπού έχει μεγάλη σημασία, γιατί επιβεβαιώνει την παράδοση , ότι μέσα από αυτήν μπήκαν στην πόλη οι Τούρκοι. Άρα ήταν αίσια γι` αυτούς.

Πάνω στην αψίδα που συνέδεε τους δυο πύργους υπήρχαν από εδώ και από εκεί κρεμασμένες με αλυσίδες δύο πέτρινες σφαίρες , που είχαν σιδερένιες λαβές. Στη μέση κρεμασμένα επίσης με αλυσίδες βρίσκονταν τα κόκαλα προκατακλυσμιαίου ζώου, που είχαν μήκος πάνω από δύο μέτρα και ένας χαυλιόδοντας με μήκος 0,75μ. Μετά την κατεδάφιση των πύργων τα κόκαλα αυτά εξαφανίστηκαν και όλες οι προσπάθειες και οι έρευνες και οι δικές μου και πολλών φίλων μου Τούρκων να τα βρούμε , δεν είχαν κανένα αποτέλεσμα. Ξαφνικά όμως κατά τη Βουλγαρική κατοχή της πόλης μας το 1913 , τα είδα παραπεταμένα στο Διοικητήριο της πόλης και αφού τα εξέτασα με επιμέλεια πείστηκα ότι πραγματικά ήταν κόκαλα πελώριου ζώου των προϊστορικών χρόνων και ίσως ίσως κάποιου Μαμούθ. Πού βρέθηκαν αυτά και για ποιο σκοπό τα είχαν κρεμάσει οι Τούρκοι στην πύλη , δεν μπόρεσα να μάθω. Αυτό μόνο σημειώνω εδώ, ότι και πάνω σε κάποια από τις πύλες των τειχών της Ρόδου ήταν επίσης κρεμασμένα πελώρια κόκαλα. Ίσως οι δεισιδαίμονες Τούρκοι τα κρεμούσαν  για αποτροπή βασκανίας , ίσως και σε ένδειξη μεγαλείου και κρατικής δύναμης.

Αλλά αν η ιστορία δεν μπορεί να βρει το λόγο της ανάρτησης των πελώριων αυτών οστών πάνω στην πύλη . όμως ο ευφάνταστος Ελληνικός λαός βρήκε τη λύση του προβλήματος , αφού συνδύασε την ύπαρξη των οστών με ένα μυθολογικό ανέκδοτο. Έτσι λοιπόν τα οστά ανήκουν σε κάποια Λάμια , που κλεισμένη στον εξωτερικό πύργο , κατέτρωγε τους καταδικασμένους σε θάνατο κακούργους. Το μυθολογικό αυτό τέρας , που δημιούργησε η φαντασία του ελληνικού λαού , σκότωσε μόνο με τη δύναμη των χαλύβδινων χεριών του ο μυθικός ήρωας των Σέρβων Μάρκος Κράλης ή Μαρκουλιάνος,

που σύμφωνα με την παράδοση υπηρετούσε στην υπηρεσία του Έλληνα βασιλιά της Αδριανούπολης . Δεν μπόρεσε να διατηρήσει την εύνοια που του είχε ο βασιλιάς και για τις άλλες αρετές και για τη σωματική του δύναμη, αλλά έπεσε σε δυσμένεια και τον έριξαν στον πύργο, για να τον φάει η Λάμια. Αλλά ο πολυθρύλητος ήρωας των Σέρβων τη σκότωσε με τα χέρια του, όπως παλιά ο Ηρακλής το λιοντάρι της Νεμέας, ο βασιλιάς του έδωσε χάρη, τον έκανε γαμπρό για την κόρη του και του επέτρεψε να κρεμάσει τα οστά της Λάμιας πάνω στην πύλη.

Ένα πελώριο παπούτσι του ήρωα επιδεικνυόταν κρεμασμένο στην πετρόχτιστη αγορά δίπλα στο τέμενος Σελιμιέ , γνωστή με το όνομα Αραστάς και ένα μεγάλο ξύλινο πέδιλο της γυναίκας του δήθεν και άλλα αλλού τεκμήρια της διαμονής του στην πόλη. Έζησε πράγματι ο ήρωας αυτός κατά τα μέσα του 14^ου αιώνα . Την παράδοση αυτή για τον Μαρκουλιάνο είχα διηγηθεί το 1873 όταν σπούδαζα στην Αθήνα στον κ. Ξένο, που τη δημοσίευσε με πολλές λεπτομέρειες, σε κάποιο από τα τεύχη του περιοδικού που εξέδιδε τότε ο Σύλλογος Βύρωνος.



Από την αρχαιολογική μελέτη του Γ.Ι.Λαμπουσιάδη 
"Περί των τειχών της Αδριανουπόλεως"
Ορεστιάς , 10 Φεβρουαρίου 1923

Ταξιτζήδες της Νέας Ορεστιάδας

Ταξιτζήδες στο αναψυκτήριο 

του Σιδηροδρομικού Σταθμού

της Νέας Ορεστιάδας.

Δεκαετία του `50

1920. Γυμναστικές επιδείξεις στην Αδριανούπολη

Τιμής ένεκεν

Τιμητικές πλακέτες

σε όλους τους προέδρους της ΑΟ Ορεστιάδας

επί προεδρίας Γεωργίου Αρβανιτίδη

Νέα Ορεστιάδα, Σεπτέμβριος 2005

ΤΙΜΗΤΙΚΕΣ ΠΛΑΚΕΤΕΣ ΣΕ ΟΛΟΥΣ ΤΟΥΣ ΠΡΟΕΔΡΟΥΣ ΠΟΥ ΠΕΡΑΣΑΝΕ Α.0.0ΡΕΣΤΙΑΔΑΣ ΕΠΙ ΠΡΟΕΔΡΙΑΣ ΑΡΒΑΝΙΤΙΔΗ ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2005

ΤΙΜΗΤΙΚΕΣ ΠΛΑΚΕΤΕΣ ΣΕ ΟΛΟΥΣ ΤΟΥΣ ΠΡΟΕΔΡΟΥΣ ΠΟΥ ΠΕΡΑΣΑΝΕ Α.0.0ΡΕΣΤΙΑΔΑΣ ΕΠΙ ΠΡΟΕΔΡΙΑΣ ΑΡΒΑΝΙΤΙΔΗ ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2005

ΤΙΜΗΤΙΚΕΣ ΠΛΑΚΕΤΕΣ ΣΕ ΟΛΟΥΣ ΤΟΥΣ ΠΡΟΕΔΡΟΥΣ ΠΟΥ ΠΕΡΑΣΑΝΕ Α.0.0ΡΕΣΤΙΑΔΑΣ ΕΠΙ ΠΡΟΕΔΡΙΑΣ ΑΡΒΑΝΙΤΙΔΗ ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2005

ΤΙΜΗΤΙΚΕΣ ΠΛΑΚΕΤΕΣ ΣΕ ΟΛΟΥΣ ΤΟΥΣ ΠΡΟΕΔΡΟΥΣ ΠΟΥ ΠΕΡΑΣΑΝΕ Α.0.0ΡΕΣΤΙΑΔΑΣ ΕΠΙ ΠΡΟΕΔΡΙΑΣ ΑΡΒΑΝΙΤΙΔΗ ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2005

ΤΙΜΗΤΙΚΕΣ ΠΛΑΚΕΤΕΣ ΣΕ ΟΛΟΥΣ ΤΟΥΣ ΠΡΟΕΔΡΟΥΣ ΠΟΥ ΠΕΡΑΣΑΝΕ Α.0.0ΡΕΣΤΙΑΔΑΣ ΕΠΙ ΠΡΟΕΔΡΙΑΣ ΑΡΒΑΝΙΤΙΔΗ ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2005

Aspirin cafe

Αν πάτε στη Μαρμαρίδα (Marmaris),

μην παραλείψετε να πάτε για καφεδάκι.....

στο Aspirin cafe

(που όπως λέει και η πινακίδα

δίνει ησυχία , υγεία και ευτυχία .....)

1925. Νεαροί της Νέας Ορεστιάδας

Τα πρώτα βήματα της Νέας Ορεστιάδας

Στρατιωτικοί της 11ης Διλοχίας Μηχανικού

όταν οικοδομούσαν τη Νέα Ορεστιάδα το 1923.

Ο κύριος Κώστας, φανατικός αναγνώστης μας .....

Καθημερινός αναγνώστης των μπλογκ 

Αντριανού και Νέα της Θράκης

ο κύριος Κώστας

(ίσως ο μεγαλύτερος σε ηλικία .....)

Φωτογραφείον Μιχαηλίδη εν Αδριανουπόλει

Το λογότυπο του φωτογραφείου Μιχαηλίδη

Αναμνηστική φωτογραφία 

με την κόκκινη κέρινη σφραγίδα 

του φωτογραφείου Μιχαηλίδη

κάτω αριστερά

Τα τείχη της Αδριανούπολης (4)-Edirne surları (4)-Edirne walls (4)

Η βόρεια πλευρά των τειχών

Από εδώ προχωρούμε προς τη Β. πλευρά , που είχε μήκος 600 μέτρα , πάχος 4 μέτρα και παντού είχε επάλξεις . Σε απόσταση 100 μέτρων υψωνόταν τετράγωνος πύργος ύψους 14 μέτρων , που εξείχε λίγο από τη γραμμή του τείχους. Δίπλα στον πύργο βρισκόταν η εκκλησία του Αγίου Στεφάνου , που το 1653 ο μητροπολίτης Αδριανουπόλεως παραχώρησε στην Ιερά Μονή Μεγίστης Λαύρας και οι καθηγούμενοι του Μετοχίου άνοιξαν μετά το ρωσοτουρκικό πόλεμο πύλη . Από αυτήν οι κάτοικοι της πόλης επικοινωνούσαν με τους έξω. Το ίδιο έκαναν αργότερα και οι υπεύθυνοι του ναού της Ιεράς Μητρόπολης. Αυτές οι πύλες σώζονται μέχρι σήμερα και διευκολύνουν πολύ τη συγκοινωνία.

Μετά από 100 μέτρα υπήρχε δεύτερος πύργος όμοιος σε όλα με τον προηγούμενο και μετά από άλλα 100 μέτρα πύλη σιδερένια που ονομαζόταν Τοπ καπού, δηλαδή πύλη του τηλεβόλου , διότι πάνω στην αψίδα της ήταν εντοιχισμένο αρχαίο τηλεβόλο, που μόνο το στόμιό του φαινόταν. Δεξιά και αριστερά του υπήρχαν δυο πέτρινες σφαίρες με σιδερένιες λαβές. Και από τα δυο μέρη της πύλης υπήρχαν τετράγωνοι πύργοι , λίγο πιο έξω από τη γραμμή του τείχους. Η πύλη κατασκευάστηκε από το Σουλτάνο

 Μουράτ Α(1360-1389) για τους Οθωμανούς που κατοικούσαν έξω από την πόλη και έτσι μπορούσαν να επισκέπτονται το λουτρώνα που κατασκεύασε ο ίδιος Σουλτάνος και βρισκόταν δίπλα στην πύλη . Ο λουτρώνας σώζεται μέχρι σήμερα και είναι γνωστός με το όνομα Αλατζιά Χαμάμ [σημ. του συγγρ.:η πληροφορία προέρχεται από τα απομνημονεύματα του Αμπντουρραχμάν Τσελεμπή , γνωστού ως Χιμπρί (17ος αιώνας)].

Από εδώ προχωρώντας γύρω στα 100 μέτρα συναντούμε άλλο τετράγωνο πύργο περίπου 15 μέτρα ψηλό , που εξέχει λίγο από τη γραμμή του τείχους. Πάνω στην εξωτερική του επιφάνεια ο Μιχαήλ Παλαιολόγος, που κατέλυσε τη Λατινική αυτοκρατορία στην Ανατολή και πήρε πίσω την Κωνσταντινούπολη, ο οποίος έχτισε τον πύργο ή τον άλλαξε ριζικά, έγραψε την επιγραφή που αναφέρθηκε πιο πάνω :

Κ(ύρι)ε βοήθει τω (ευ)σεβεστάτω και φιλοχρίστω βασιλεί ημών Μιχαήλ Κομνηνώ τω Παλαιολόγω.

Πάνω στην πρόσοψη υπήρχε μαρμάρινη πλάκα με επιγραφή σε ιάμβους

ΑΝΑΞ ΜΙΧΑΗΛ ΑVCOΝΩΝ ΟΝΤΩC ΚΛΕΟC

ΛΥΤΡΩCΙΝ ΕVΡΕ ΔΙΟΝΗ Η ΚΩΝCΤΑΝΤΙΝΟΥ

ΠΥΡΓΩΜΑ ΤΕΥΧΕΙ ΚΑΤΕΝΑΝΤΙ ΒΑΡΒΑΡΩΝ

ΜΑΧΑC ΠΡΟCAYTΩΝ ΑΠΤΟΗΤΟΝ ΚΑΘΑΠΑΞ

Η επιγραφή αυτή τυπωμένη με κοινούς χαρακτήρες στο C.Ι.G. με αριθμό 8713 είναι λάθος διορθωμένη και αναγνωσμένη από τον Φράντζιο : 

υιός ων , στη δεύτερη γραμμή , αντί για το σωστό δι` ον η .

Στην τέταρτη γραμμή αυτούς , αντί αυτών .

Γι` αυτό λάθος αποδόθηκε στο Μιχαήλ Ζ` τον Παραπινάκη , γιο του Κωνσταντίνου Δούκα και της Ευδοκίας (1071-1078).

Πρώτος ο κ. Μ. Παρανίκας δημοσίευσε στο περιοδικό του Φιλολογικού Συλλόγου Κωνσταντινουπόλεως πανομοιότυπα την επιγραφή αυτή , που πήρε από εμένα, και ύστερα ο κ. Mordtmann , που  υπέδειξε και τρίτη έκδοση της επιγραφής, που έγινε με μικρά γράμματα στη σελίδα 109 του IV τόμου (1880) του Δελτίου Ελληνικής ανταποκρίσεως της Γαλλικής Σχολής στην Αθήνα. Η ανάγνωση του κ. Mordtmann συμφωνεί πλήρως με αυτήν που παρατέθηκε πιο πάνω και ακριβείς είναι οι παρατηρήσεις του , ότι πρόκειται για τον Μιχαήλ τον πρώτο από τους Παλαιολόγους , που το 1261 λύτρωσε την Κωνσταντινούπολη από τους Λατίνους και οχύρωσε και την Αδριανούπολη , όπως μαρτυρεί η άλλη επιγραφή. Ενώ εκείνη χάθηκε πριν από πολύ καιρό , η δεύτερη έπεσε από σεισμό το 1828 , μεταφέρθηκε από τους δικούς μας στην Ιερά Μητρόπολη και εντοιχίστηκε στη Δ. πλευρά του ναού , έξω από το νάρθηκα , όπου βρίσκεται μέχρι και σήμερα.

Ο πύργος όμως μετά την απώλεια των δυο επιγραφών παρέμεινε ακέραιος μέχρι το 1886 . Είχε υπερώο , στο οποίο υπήρχε παρεκκλήσι του Αρχαγγέλου Μιχαήλ . Ωραία προσωπογραφία του αγίου διακρινόταν στο Β. τείχος. Σ `αυτό άκουγαν τη θεία λειτουργία οι αρχηγοί της φρουράς που στρατοπέδευε από κάτω. Στη θέση του πύργου αυτού είναι χτισμένο σήμερα το Βουλγαρικό Γυμνάσιο.

Προχωρώντας περίπου 100 μέτρα συναντούμε άλλο τετράγωνο πύργο με το ίδιο ύψος με τον προηγούμενο. Στο μεσοδιάστημα των δύο πύργων ήταν παλιά εντοιχισμένη μαρμάρινη πλάκα με μήκος 1,50 , πλάτος 0,215 του μέτρου και πάνω της υπήρχε επιγραφή με μεγάλους χαρακτήρες ύψους 0,16μ. :

ΕΡΗΚΗΣΠΟΛ

Την επιγραφή αυτή την είχε διαβάσει στη θέση που αναφέραμε ο κ. Χατζή Ιωάννης Παρασχίδης. Η επιγραφή χάθηκε πριν από πολλές δεκαετίες , όμως ευτυχήσαμε να τη βρούμε κατά την αρχαιολογική περιοδεία μας στην Ανατολική Θράκη το 1920 , ο κ. Ν. Παπαδάκης και εγώ, εντοιχισμένη ανάποδα σε μια από τις αψίδες της πέτρινης γέφυρας που βρίσκεται 20 χιλιόμετρα ανατολικά της Αδριανούπολης, δίπλα στο Ελληνικό χωριό Ολ πασά.

Μετά από άλλα 100 μέτρα τελειώνει η Β. πλευρά του τείχους . Στη Β.Δ. γωνία υψώνεται πελώριος στρογγυλός πύργος, σε όλα όμοιος με τον πύργο του Ωρολογίου στη ΒΑ. πλευρά. Και αυτός έχει επάλξεις. Δεν υπήρχε καμιά επιγραφή πάνω του , όπως και στους υπόλοιπους τετράγωνους και στρογγυλούς πύργους , ούτε ίχνος επισκευής. Ο πύργος αυτός ονομαζόταν Ηλί-Βουργού και σύμφωνα με τον κ. Παρασχίδη και Αιλιοπύργιο · έτσι τουλάχιστο μου έλεγε ο αείμνηστος ότι είδε γραμμένο το όνομα αυτού του πύργου σε αρχαίους κώδικες . Αλλά τι μπορούσε να σημαίνει αυτό το όνομα ;

Μήπως ήταν από τα αρχαιότατα χρόνια αφιερωμένος στον αυτοκράτορα Αίλιο Αδριανό , τον χτίστη της πόλης και του τείχους ; Αλλά ο Χιβρί και μαζί με αυτόν όλοι οι Τούρκοι χρονογράφοι αποκαλούν αυτόν τον πύργο Γελλί-Βουργάζ , 

δηλαδή Πύργο των Ανέμων , ίσως γιατί ήταν πολύ εκτεθειμένος στη μανία του βίαιου Βοριά . Ο πύργος χρησίμευε ως φυλακή των Τούρκων μεγιστάνων που έπεφταν σε δυσμένεια.

Γι` αυτόν τον πύργο η λαϊκή παράδοση αναφέρει τα εξής : όταν ο αρχιτέκτονας του περίφημου τεμένους Σελιμιέ που ονομαζόταν δήθεν Ηλίας

τελείωσε το αριστούργημά του , προσκλήθηκε από το Σουλτάνο Σελίμ Β` , που αφού τον συγχάρηκε , τον ρώτησε πόσα παράθυρα έχει το τέμενος. Αυτός του απάντησε ότι έχει 999 και ο Σουλτάνος ρώτησε πάλι : και γιατί δεν τα έκανες 1000 ; Διότι , απάντησε ο Ηλίας με με τον αριθμό 999 (και μάλιστα στην τουρκική γλώσσα ντοκούζ γιουζ ντοξάν ντοκούζ) δηλώνεται πιο καθαρά το πλήθος τους , παρά με το μονοσύλλαβο μπιν (=χίλια). Την απάντηση αυτή ο Σελίμ δεν τη βρήκε ικανοποιητική και διέταξε τον αρχιτέκτονα να κατασκευάσει ακόμα ένα παράθυρο, για να συμπληρωθεί ο αριθμός χίλια.

Ο Ηλίας δεν ήθελε να βλάψει το αριστούργημά του , όμως φοβόταν την οργή του Σουλτάνου. Ανέβηκε στον πιο ψηλό εξώστη ενός από τους τέσσερις μιναρέδες και από εκεί πέταξε με ξύλινα φτερά , όπως ο ομότεχνός του Δαίδαλος , που οικοδόμησε το Λαβύρινθο της Κρήτης. Ενώ λοιπόν περνούσε πάνω από τον πύργο, έπεσε πάνω του το τρυπάνι (μπουργού) και γι` αυτό ο πύργος ονομάστηκε Ηλί-μπουργού , δηλάδή πύργος του τρυπανιού του Ηλία !

Η λαϊκή αυτή παράδοση που βασίζεται μόνο σε βεβιασμένη παρετυμολογία , όσο παράλογη κι αν φαίνεται, για εμάς  τους Έλληνες της Κεντρικής Θράκης έχει μεγάλη σπουδαιότητα , γιατί είναι ίδια με την παράδοση του Δαίδαλου , διαφέροντας πολύ λίγο από αυτήν.

Από την αρχαιολογική μελέτη του Γ.Ι.Λαμπουσιάδη 
"Περί των τειχών της Αδριανουπόλεως"
Ορεστιάς , 10 Φεβρουαρίου 1923

Στο σιντριβάνι

Μήδεια-Kıyıköy

Ποταμός Κομψάτος

Πέτρινη τοξωτή γέφυρα στον ποταμό Κομψάτο,

λίγο πιο πάνω από το χωριό Τσαλαπετεινός

Ανδριανούπολη 1913