Η παλιά Ραιδεστός, στα αρμενικά Ροντόστο (Rodosto), στα τουρκικά Τεκίρνταγ (Tekirdağ). Το 1912, σε σύνολο 62.500 περίπου κατοίκων, 13.000 ήταν Αρμένιοι, 26.000 Έλληνες, 21.000 Τούρκοι, 2.500 Εβραίοι, και κάποιοι λίγοι Καθολικοί. Πρωτάκουσα, μικρός, για την εικόνα αυτή, από τη θεία της μητέρας μου, την Αρμένισσα νύφη της γιαγιάς μου, γυναίκα του αδελφού της, τη Σακέ (Shaké), που ήτανε Ροντόστολου (Ραιδεστινή). Εξιστορώντας, με θεατρικό ύφος, τα όσα δήθεν υπέφερε από τη νύφη της, παριστάνοντας τον εαυτό της ως θύμα (στην ανά τους αιώνες σσίγαστη αντιμαχία πεθεράς κατά νύφης), κατέληγε με θεατρινίστικο κωμικοτραγικό ύφος: «Ο χ'έρ ντερντιμί μπιλέν Ροντόστολου Παναγία'γιά γκιοζλεριμί καλντηρήπ, ντουά εντίορουμ, Αλλαχήμ σαμπήρ βερ!» (Στην Παναγία την Ραιδεστινή, που ξέρει όλα μου τα ντέρτια, σηκώνοντας το βλέμμα μου, προσεύχομαι: Θεέ μου, δος μου υπομονή!), προκαλώντας αντί συμπαράστασης θυμηδία. Χρόνια ολόκληρα, η Παναγία η Ραιδεστινή έχει συνδεθεί στο μυαλό μου με την παραπάνω αστεία σκηνή και ομολογώ ότι κάθε φορά που κατεβαίνω τα λίγα σκαλιά της Αχειροποιήτου, χαμογελώ ή γελώ με την παιδική μου αυτή θύμηση, Ακούγοντας, όμως, τη διήγηση του Γιώργου Ιωάννου, για την εικόνα αυτή, συγκινήθηκα μέχρις δακρύων, και αυτό μού συμβαίνει σε κάθε άκουσμα της διήγησης.
Ο Γιώργος Ιωάννου γράφει για τη θρακιώτικη εικόνα στο αφήγημά του «Παναγία η Ρευματοκρατόρισσα», στη συλλογή διηγημάτων του «Η σαρκοφάγος»:
«Τη Ρευματοκρατόρισσα τη φέραν οι παπούληδές μας από μια πολιτεία της Προποντίδας. Την άρπαξαν μια Κυριακή πρωί και φύγαν πάνω στ’ άλογα. Ο δεσπότης δεν πρόλαβε να βγάλει τα άμφιά του, σαν ήρθε η είδηση πως έφτασαν οι τσέτες. Πρόσταξε μοναχά τον κόσμο να πάρει τα βουνά. Κρύφτηκαν σ’ ένα σπήλαιο βαθύ και γλίτωσαν. Ήταν έμπειροι σ’ αυτά και από καιρό για όλα προετοιμασμένοι. Σε δυο τρεις μέρες, τραβώντας συνεχώς κατά τα δυτικά, έφτασαν στον Έβρο και διάβηκαν σα λιτανεία το ρεύμα. Η Ρευματοκρατόρισσα συγκράτησε και πάλι το πολύ νερό… Την έφεραν τελικά στην Αχειροποίητο, όπου στρίμωξαν τους πρόσφυγες και την τοποθέτησαν στη θέση του ιερού… Εκτός από την εικόνα της Παναγίας Ρευματοκρατόρισσας, σχεδόν τίποτα άλλο δεν απομένει από κείνη τη γενιά. Όσο την κοιτάζω τόσο θαρρώ πως βλέπω στο πρόσωπό της τη γιαγιά μου. Έτσι θα ήταν, βέβαια, και η προγιαγιά μου. Οι άνθρωποι μοιάζουν στις δικές τους περιοχές. Είναι νέα όμως η εικόνα και όμορφη και στο δέρμα κεραμιδιά, σαν να βουτήχτηκε, πράγμα διόλου απίθανο, σε αιμάτινο ποτάμι…».
Στην Αχειροποίητο φυλάσσεται η σημαντικότερη εικόνα των προσφύγων της Ανατολικής Θράκης, η Παναγία η Ρευματοκράτειρα ή Ρευματοκρατόρισσα. Η ασημοκαλυμμένη ιστορική φορητή εικόνα ήταν το παλλάδιο των Θρακιωτών και τιμούνταν ιδιαίτερα από όλους τους Θρακιώτες στην εκκλησία της Παναγίας της Ρευματοκράτειρας στη Ραιδεστό. Η Ρευματοκρατόρισσα είναι αμφίπλευρη εικόνα και στην πίσω πλευρά από την αργυροστόλιστη πρόσοψή της με την Παναγία, που χρονολογείται το 17ο αιώνα, υπάρχει και δεύτερη αγιογραφία με τη Σταύρωση που χρονολογείται το 15ο αιώνα. Την εικόνα έφεραν οι Θρακιώτες πρόσφυγες με την αποχώρηση του ελληνισμού από τις πατρογονικές εστίες το 1922. Ήταν η πολιούχος της Ραιδεστού ως τα χρόνια του ξεριζωμού και λατρευόταν με εξαιρετικές τιμές από τους κατοίκους της περιοχής και με λαμπρό πανηγύρι τη Δευτέρα της εβδομάδας της Διακαινησίμου, δηλαδή τη Δευτέρα μετά την Κυριακή του Θωμά. Όμως η φήμη της και η λατρεία της απλωνόταν σ’ ολόκληρη τη Θράκη. Την εικόνα της Ραιδεστού τιμούν και σήμερα οι απόγονοι των Θρακιωτών στην Αχειροποίητο. Στη λειτουργία και την πανθρακική δοξολογία οι Ραιδεστινοί και άλλοι Ανατολικοθρακιώτες γιορτάζουν με λαμπρότητα τη μνήμη της. Η Παναγία της Ραιδεστού έμεινε στην Αχειροποίητο, γιατί στην παλαιοχριστιανική εκκλησία έστησαν το πρώτο προσφυγικό σπιτικό τους πολλές οικογένειες Ραιδεστινών όταν έφτασαν στη Θεσσαλονίκη.
Από: https://www.facebook.com/AshtarakSelaniki/photos/%CE%B7-%CF%80%CE%B1%CE%BD%CE%B1%CE%B3%CE%AF%CE%B1-%CE%B7-%CF%81%CE%B5%CF%85%CE%BC%CE%B1%CF%84%CE%BF%CE%BA%CF%81%CE%B1%CF%84%CF%8C%CF%81%CE%B9%CF%83%CF%83%CE%B1-%CE%B1%CF%80%CF%8C-%CF%84%CE%B7-%CF%81%CE%B1%CE%B9%CE%B4%CE%B5%CF%83%CF%84%CF%8C-%CF%84%CF%8E%CF%81%CE%B1-%CF%83%CF%84%CE%BF-%CE%BD%CE%AC%CF%81%CE%B8%CE%B7%CE%BA%CE%B1-%CF%84%CE%B7%CF%82-%CF%80%CE%B1%CE%BD%CE%B1%CE%B3%CE%AF%CE%B1%CF%82-%CF%84%CE%B7%CF%82-/379411314194723/
